Poetoj por la paco, kontraŭ milito

Disonanco

Unu plian aŭguston, jen la fars’ olimpika,

dum minora milito eksplodas en Kaŭkazo,

tro for de la pekinaj rekordoj kaj eventoj,

de Hu, de Bush, de Putin, de ĉiuj potenculoj.

La pafoj kaj bombardoj, la mortoj kaj la sango

de sud- kaj nord-osetoj, de rusoj kaj kartveloj,

neniun interesas, neniun mobilizas

en brava nova mondo da televiziuloj.

Nur sporton, eĉ sen pano! Bataloj mem akordas

kun buntaj flagoj, himnoj, kun venkoj kaj medaloj,

rekvizitoj de l’ plaĉa spektaklo olimpika.

(Se mankas al vi verso, silaboj, rimoj,

serĉu ilin en Moskvo aŭ sur la mont’ Parnaso.)

Madrido, 9.8.2008

Kun la afabla permeso de la aŭtoro.

Hodiaŭ dum en la tuta mondo, la esperantistaj kluboj kantas la himnon, ni afiŝas ĉi tie la saman himnon sed en alia artefarita lingvo: la Kelarta, kiun parolas nur ties kreinto (Riccardo Venturi) kaj verŝajne ankaŭ lia kunulino.

TO ARVIS

Du to lŭn stakvā mōzadūr năv,
păr to lŭn gī ektipăs triglăv;
ap to trēināi nă vănd kremtig
lo trē go ek nit du nit gī.
Du to gilŏd gedrŭly nă hēm
nă to gŭm durāg to gēm:
lo la to lŭn in istruhăl ayētŏr
harmonīyan sankăt părpŏr.

Sŭn to flyūgāi sankăt n’Arvis
to istruhtārāi nă plen sŭndaris’
go frēke kardāră to deisināi
in părrhīu, nă to arvisūrusāi.
Glăv’ hektă to mūnāi nă miedlo
tăr to kănd yāutnāi ingeto
go kurullsyă to agnavāi anghŭny
păr to fel sankăt gedehŭny.

Ap to bāzis nă tūd năyudrig
tărkapūrus in to vet anīyig
hĕs to yāutnāi eksyedursyă
in eno syēb māg insyedŭlesyă.
Năkanăssă nān sŭnirgdārāi
in to peget nă plen ingertārāi
peis syevĭrsye to ren hovigīz
na to gŭm păr to dān ayēvig.

Deseo

Entre otros, deseo la pronta muerte
de Reagan, Thatcher, Bush (padre e hijo),
del papa Wojtyla, Sharon, Pinochet
y del vecino del segundo.
¿Pecado?:
etimológicamente, desear significa
esperar de las estrellas.

Deziro

Inter aliaj, mi deziras la baldaŭan morton
de Reagan, Thatcher, Bush (patro kaj filo),
de papo Wojtyla, Ŝaron, Pinochet
kaj de l’’ najbaro de la dua etaĝo.
Ĉu peko?:
etimologie, deziri signifas
atendi de la steloj.

Bedaŭrinde morto trafis Pinochet’on antaŭ ol justaj verdikto kaj puno. Ĉiel ajn, krom en la okuloj de kunkulpaj pinoĉetistoj, la tuta mondo rigardas lin krimulo. Koncerne mian poemeton, iom post iom metabolo pereigas tiujn kanajlojn: tamen mankas multaj nomoj en ĉi privata dezirlisto, ekzemple tiuj de Castro, Putin, Kissinger…

 11.09.2001

Iu neeblaĵo nin obsedas.
Vi enspiru – la aer’ malmolas.
Preĝu pri l’ mortintoj, se vi kredas.
Preĝu, eĉ se kredi vi ne volas.

Skuas vian menson boraj tintoj.
Sciu – tion homoj mem procedis.
Klinu vin kaj preĝu pri l’mortintoj,
eĉ se vi neniam Dion kredis.

Vi ne pensu, kiu kiun venĝu.
Sekvu per rigard’ betulfolion.
Preĝu pri l’mortintoj, simple preĝu.
Ja vi kredas. Nu, almenaŭ ion.

Eklogo pri Dafni

Titir:
Atir, kial vi ploradas inter viaj genuoj nudaj?
Vidu supren, la ĉielo hele lazuras kaj la maro
nin invitas plene ĝui, kial vi ploras knabe kaŭre?

Atir:
Titir, mortis nia Dafni, kiam ankoraŭ ni kantadis
liajn versojn epopeajn kune ĉe la rando rivera.
Mi kun Mopso kaj Menalko estis defiantaj Aminton
vice kanti plejmodule kaj ni trovis sunon malgraŭ
la mallumo. L’ arboŝelo freŝis je niaj dediĉaj versoj
al Poeto kiu amis la racion kaj kredis pri la
bona volo de l’ homaro, kiam abrupte ni ekaŭdis
la singultojn de Erato, Kaliopo, Euterpo tristaj.
Ili ploris ĉar ekblovis la mistralo: nur misaŭguron
povis porti vintra vento fine de l’ somero. Aŭtuno
kovris frue Arkadion: versmoduli ne plu ni povis.
Venis Febo kun la nimfoj, kaj la vento ĉesis vivi.
Sur la brakoj de la dio kuŝis la korpo de l’ Poeto.
Apolono kriis larme
“Ĉesu ĉiuj ventoj de l’ nordo,
malaperu lumaj steloj, kaj silentu la homa voĉo.
Dionizo devas scii, ke li ĵus perdis satiruson
sed ke mia monto gajnis tiel vervan novan spiriton.
Ho, vekiĝu Helikono, ke l’ sunĉaro anoncu l’ tagon
ĉar nun vivas senmortulo!”
Titir, mi ne ploras pro l’ morto,
ploras mi pri la homaro kiu neniam lin aŭskultis.

Titir:
Atir, estas via tasko dismoduli flute la versojn
instruantajn kreski vive, por ke infano iĝu saĝa
plenkreskulo vivamanta. Atir, ekstaru kaj min sekvu,
ni skribadu sur la rokojn de Helenio firminsiste:

“Ruben min generis, Skotoj rabis min, Apolon’ min havas
kantis mi pri l’ ras’ infana, amo, libero kaj la splen’.”

Nicola Ruggiero

Saluton, ho Poeto!

La paco eblas 

Ĉi norda lando skuas sin vekiĝe
post vintra dormo, kaj la kulturistoj
surpaŝas kampojn vigle kaj feliĉe.
Jam semoj ĝermas kaj fermentas gistoj.
Fekundas nia mond’ printemposojle:
kio minacas lupe kaj orgojle?

Kia sovaĝo, kia pratribismo
impulsas homojn al perforto krima,
riski pri homfarita kataklismo,
paradi por timigo misanima?
Kio valoras pli ol kampaniloj,
trankvilaj gregoj, beboj en luliloj?

Kiel ni povas gvidi nian sorton?
Per amo aŭ malamo. Ni elektas:
mergiĝi en akordon aŭ en hordon;
la iron la unua paŝ’ direktas.
Do iru ni en neskuebla fido,
ke am’ pli fortas ol milita strido.

Rifuzu ni malamon interhoman,
malindajn prainstinktojn ni forĵetu!
Pacopostulon faru ni, tioman
ke homoj tra la mondo ĝin ripetu!
Ni fine pruvu, ke pacemaj fortoj
pli multenombras ol militkohortoj!

Per la komuna lingvo ni peradu
komunajn sentojn pri la homfatalo,
tiel ke nia unuec’ persvadu
gefratojn tra la mondo pri l’ realo
de l’ paca vojo al la ĝusta celo:
militon for, kunvivo en tolero.

William Auld
6-sep-1924 - 11-sep-2006

Legendo pri la morta soldato

(1918)

1
Printempo kvara de l’ milit’.
Sen espero, ke venas fin’,
decidis soldat’ sen plia hezit’
heromortigi sin.
2
La Ekscelenc’ bedaŭris ĝin,
ne pretis jam la milit’,
ke la soldat’ mortigis sin.
Tro fruis la suicid’.

(Plulegu)

Ernst Jandl

PATRO VENU, RAKONTU PRI L’ MILIT’

patro venu rakontu pri l’ milit’
kiel vi ekservis
patro venu rakontu pri l’ milit’
kiel vi pafis, patro venu rakontu pri l’ milit’
kiel vi vundiĝis
patro venu rakontu pri l’ milit’
kiel vi falis
patro venu rakontu pri l’ milit’

Ernst Jandl

VATER KOMM ERZÄHL VOM KRIEG

vater komm erzähl vom krieg
wiest eingrückt bist
vater komm erzähl vom krieg
wiest gschossen hast
vater komm erzähl vom krieg
wiest verwundt worden bist
vater komm erzähl vom krieg
west gfallen bist
vater komm erzähl vom krieg

***

Al la postnaskitoj

Vere, mi vivas en mornaj tempoj!
La fidoplena vorto estas malsaĝa. Glata frunto
estas signo por mankanta sentemo. La ridanto
nur ne ricevis ankoraŭ
la teruran informon.

(Plulegu)

Bertolt BRECHT [BERtold breĥt] (naskiĝis la 10-an de februaro, 1898, mortis la 14-an de aŭgusto, 1956) estis germana verkisto, dramisto kaj reĝisoro, li havis komunismajn idealojn. Brecht naskiĝis en Augsburg. Abomenante la germanan politikon kaj persekutate de la regantoj, li en 1933 forlasis Germanion kaj vivis inter alie en Svisio, Finnlando, Danio kaj Usono. En 1949 Brecht revenis al Orienta Berlino, kie li kune kun sia edzino, la aktorino Helene Weigel, fondis la teatran grupon “Berliner Ensemble”. Brecht mortis en Berlino en 1956.

El Vikipedio

En Esperanto troveblas:

• multaj poemoj en la retejo de Cez
  
• “Historioj pri sinjoro Kojno”, “La mantelo herezula”, “Pecoj el Me-ti, Libro de turnoj” kaj “Pecoj el la Tui-romano” en la retejo de Vilhelmo Lutermano
• Trigroŝa romano