Poetoj por la paco, kontraŭ milito

Kun afabla rajtigo de la aŭtoro mem.

La silento pezegas
sur nia verto ĉi-vespere,
kaj majo forvaporas
en sulfurajn fumojn,
flavajn nubojn super densa maro
violkolora.
Sed ĉi vokaloj
neniam atingos vin,
ĉar emajlo tegas
viajn okulojn.
Jam longe ni atendis, kaj per sobraj
vortoj ni vokis la matenon;
nia espero estis
la pala haŭto
de via frunto. Ni ĉarpentis
varmajn somerojn, kaj por vi konstruis
la sezonon de l’ migdalo kaj de l’ pino,
kaj l’ ombron freŝan de iliaj branĉoj.
Pasis la kormorano
feliĉa, kaj eĥo spegulis
transmaren nian kanton; murmuradis
la olivarboj dolĉe, laŭ la vojo
kiu deklivas al la oceano.
Progresis nia voko,
elanis niaj sonĝoj al la lumo,
kaj en la vento
ni flaris menton kaj rezinon;
sur la flagoj de l’ arbaro
suno briligis
la randon de l’ folioj.

Sed venis homoj
kun profiloj de satrapoj: en iliaj manoj
jen pesiloj el latuno.
Ili volis noktofarbi
nian matenon, kaj nia koro
fandiĝis kiel vakso….
Jen, fandiĝis: tamen vortoj ne rivelos
la mensvulkanon,
ili bildigos nur
korkan lunon
kaj la koŝmaron de via stumpoj.
Ĝuste vi, infano nova
krie dissplitos nian ringon
arkanan: al via semida doloro
ĉi silabojn mi sendas. Al vi,
kiun la morto trafis
hazarde.

Mauro Nervi, La turoj de l’ ĉefurbo

Tiun ĉi afiŝon mi retrovis tute hazarde. Ĝin ekkreis la kara Cez’ kies vera nomo estas Hans-Georg Kaiser, genia homo kaj tre tre klera. Mi trovis ĝin tute hazarde antaŭ iom da tagoj kaj aperis sub miaj okuloj. Sinjorino Scivolemo instigis min eklegi kaj vidis, ke Cez’ pretigis ĝin la 28an de Novembro, 2005a je 14a kaj 54 minutoj. Mi ne scias, kial li ne plu afiŝis ĝin. Nek iam, eble, mi scios la kaŭzon.
Sed nun 27an de Aprilo 2006a, afiŝi tiun ĉi poemon de Kalocsay havas signifon. Duoblan, mi dirus. Ĉar tiel ne nur oni rememoras unu el niaj plej gravaj poetoj, sed ankaŭ ĉar oni rememoras liajn vortojn, ideojn kaj pensojn. Iasence ni donas al li tiun senmortecon kiun li certe meritas.
Eĉ pli. Des pli ni aŭskultas radi-, televid- elsendojn, ni sentas ke nia mondo ne estas en paco. Ni ne estus revuloj se ni pensus nin en vere paca mondo, ni estus frenezaj. Ni devas lerni nian pasintecon, por bone vivi la nuntempecon. Nur tiel ni povas esperi je paca estonteco.

K. KALOCSAY
Balado pri la atombombo

aperis en Literatura Mondo, 1947, p. 9

Hip, hura, jen la atombombo.
La mortigilo sen rival’!
La kompatinda packolombo
Baraktas en danĝer’ de fal’.
Jen, eblas por la mondbatal’
Disliberigi la fantomojn,
Ĝis plenumiĝos la fatal’:
La Ter’ solviĝos en atomojn.

Jam morte putras, sed al tombo
Ne volas fali Kapital’.
Ĝi vivon maskas kun aplombo
En mortodanca bakhanal’.
Jen, homoj, al vi sangpokal’,
Elsorbu el ĝi la aromojn,
Ĝis la festenon finos knal’:
La Ter’ solviĝos en atomojn.

Ĉu helpus do la hekatombo,
La pluv’ de fajro kaj de ŝtal’,
La granda landbalaa trombo
Al estroj de la mon-ĝangal’?
Ne! Sed por savi de skandal’
La bankrotkapajn ekonomojn,
Necesas io! Nur detal’:
Se l’ Ter’ solviĝos en atomojn.

Princoj de l’ Mono! Ĉi regal’
Ne logos al vi plu la homojn,
Sed sub vi vere, jen final’:
La Ter’ solviĝos en atomojn.

el: Canzoni contro la guerra

Teksto de Alekos Panagoulis
Muziko de Mikis Theodorakis

Ateno, la 21an aprilan 1967a: la “koloneloj” gvidataj de la klerikaj faŝistoj Papadopoulos kaj Ioannidis, subtenataj de CIA kaj de la usona registaro, eksigis la grekan registaron libere elektitan per sanga ŝtatrenverso, kiun sekvos poste terura subpremado. Ege trafita estis la intelektula elito greka, inter kiuj la poetoj Yannis Ritsos, Yorgos Seferis kaj Nikiforos Vrettakos, estas enkarcerigitaj, aŭ izoligitaj en malproksimegaj insuloj, aŭ ekziligitaj.
La 13an de Aŭgusto de la sama jaro, anarĥista studento, Alexandros (Alekos) Panagoulis (naskita en 1939a), plenumas sensukcesan murdatencon kontraŭ Papadopoulos. Enkarcerigita, torturita kaj mortkondamnita en Novembro 1968a, li iĝos la simbolo mem de la rezistado kontraŭ la greka diktaturo. Lia proceso transformiĝas en akuza ago kontraŭ la senkompata kaj obskuranta milita reĝimo, kaj la mortkondamno ne estos plenumita pro la fortegaj internaciaj premoj.
Panagoulis restis en karcero en tuta izolado ĝis la 1973a, kiam la diktaturo estas jam mortanta. Post la masakro ĉe la politekniko de Ateno (17an de Novembro 1973a) kaj post la malsukceso en Kipro dum la somero de 1974a, la registaro falas kaj la demokratio revenas en Grekion post sep jaroj teruraj.
En 1974a Panagoulis, kiu en karcero skribis ĉiel, publikigas en Italio la libron “Mi skribas al vi el Grekia karcero”. Ekfloras tie lia fama amrilato kun la itala ĵurnalistino Oriana Fallaci, pri kio oni parolas en libro “Un uomo” [”Homo”].
En 1976a Panagoulis mortas, dum li stiris sian Fiat 131 verdan, en mistera strata akcidento en Pireo, kaj multaj konsideris kaj konsideras eĉ nuntempe ke tio kio okazis estis sabotado kaj politika murdo.
El la skribitaj verkoj de Panagoulis multon muzikigis de alia granda greko kiu estis persekutita de la faŝista diktaturo: Mikis Theodorakis.
Jen tio kio estis skribata por la morto, en ekzilo, de Nikiforos Vrettakos.

(Riccardo Venturi, trad. Nicola Ruggiero)

AL NIKIFOROS

Kiam mi eksciis pri via morto
mi ne povis plori.
Mi turniĝis en la lito
de l’ malsanulejo.
Mi memoris pri nia lasta renkontiĝo.
“Ili ne kuraĝos”, vi diris,
“Ili ne havas alian straton”, mi respondis.
“Kaj tiu strato estos ilia tombejo”,
vi kriis, plena je fido.
Jes, Nikiforos, ĝi estos ilia tombejo
jes, Nikiforos.
Kaj tiun ĉi promeson ni faras
anstataŭ fari rekvieman meson.

Mi, Nicola, dediĉas ĝin al Cez’ kiu mem ĝin tradukis tiel bele.

IMAGU

Imagu nin sen dioj.
Ĝi tre facilas, ĉu?
Kaj sen infero,
kaj super ni nur blu’.
Imagu, ke l’ homaro
vivas en la nun’. A ha….

Imagu nin sen landoj.
Ne estas pen’ por vi.
Sen murdoj kaj herooj,
kaj eĉ sen religi’.
Imagu: ĉiuj homoj
vivas en harmoni’.

Eble ŝajnas, ke mi revas,
sed mi jam ne solas plu.
Vi iam nin aliĝu
por ke l’ mondo kunu, ĉu?

Imagu nin sen havoj -
vi miros pri l’ eblec’.
sen riĉo kaj malsato,
en plena beatec’.
Imagu: ĉiuj homoj
vivos en fratec’.

Eble ŝajnas, ke mi revas,
sed mi jam ne solas plu.
Vi iam nin aliĝu,
kaj la mondo kunos, ĉu?

El “La Infana Raso”, fragmento el la 21a ĉapitro.

Jam la junaj parolas pri nova milito,
dum sango apenaŭ sekiĝis sur niaj manoj:
epokon de Dio sekvas epoko de dioj,
Bomb’ acidigas la pluvon

Balado pri la atombombo
de K. KALOCSAY
aperis en Literatura Mondo, 1947, p. 9

Hip, hura, jen la atombombo.
La mortigilo sen rival’!
La kompatinda packolombo
Baraktas en danĝer’ de fal’.
Jen, eblas por la mondbatal’
Disliberigi la fantomojn,
Ĝis plenumiĝos la fatal’:
La Ter’ solviĝos en atomojn.

Jam morte putras, sed al tombo
Ne volas fali Kapital’.
Ĝi vivon maskas kun aplombo
En mortodanca bakhanal’.
Jen, homoj, al vi sangpokal’,
Elsorbu el ĝi la aromojn,
Ĝis la festenon finos knal’:
La Ter’ solviĝos en atomojn.

Ĉu helpus do la hekatombo,
La pluv’ de fajro kaj de ŝtal’,
La granda landbalaa trombo
Al estroj de la mon-ĝangal’?
Ne! Sed por savi de skandal’
La bankrotkapajn ekonomojn,
Necesas io! Nur detal’:
Se l’ Ter’ solviĝos en atomojn.

Princoj de l’ Mono! Ĉi regal’
Ne logos al vi plu la homojn,
Sed sub vi vere, jen final’:
La Ter’ solviĝos en atomojn.

El la kolekto de Don Harlow
Blazio Vaha trovis kaj sendis ĝin al la listo “esperantopoezio”

Ratoj

Jen la nacio ratigita,
de la ĉefrato rajtigita
profitocele homojn murdi,
kaj laŭte gurdi
pri l’ sankta devo akapara.
ĉu de l’ eksplodoj fum’ senklara
la historion jam forvoras?

Ja mi memoras
rakontojn de l’ amata panjo,-
kiu sub bomboj kaj sen pano
sukcesis trovi fuĝan savon,-
sed mian avon
kaj la onklinon-belulinon
batpelis en la gasmaŝinon
konvinkoplene ĉionrajtaj
aliaj ratoj.

Do, ĉu mi kredu sendemande
al la blekantaj propagande
kaj gazetaro kaj etero?
ĉu estas vero,
ke por la pun’ de l’ homo fia,
ankaŭ por mi malsimpatia,
necesas murdi milojn multajn -
tute senkulpajn?!

Militsukceso ebriigas,
la sangavidon sang’ malligas,
kaj eĉ kunulo aŭ konato
fariĝas rato.
Vekiĝas svaga sangavido,
aŭ volo venĝi ĉe la vido,
ke mortas kun la lasta ŝriko
batalamiko.

Ho, etracia subtenanto
de murdoj en la fora lando, -
vin, kiu fakte tion puŝas,
milit’ ne tuŝas.
Sed ĉu vi certas, ke l’ rataro
post ia nova avataro
ne venos sub alia nomo
al via domo?

Bruna ŝtono, 23.03. 2003

BlazIo VAHA n.s. WACHA

Pentopoemeto
aŭtobusa,
numero 106

Trinkante kafon nigran,
jen, ŝlimon nafte nigran
mi preteratentis.

Spektante maskeradon
Espan, mi masakradon
jen pretervidis.

Absorbas min vortoj.
Blindiĝas pri sorto
forula, mi, ofte.

Kriu do laŭte,
mi aŭdu kaj haŭte
sentu, malsofte.

Glosoj:

aŭtobusa, ĉi tie: verkata en aŭtobuso
numero 106: eble mi havas 105 aliajn poemetojn melankoliajn, kun pento.
Eble ne. Mia buso allaboreja estas: numero 106.

Robert Roĵdestvenskij
El la poemo
210 PAŜOJ

La paco

Fortegaj prodoj vivas sur la Ter’.
Senĉese de mateno ĝis vesper’,
somere, vintre, tage kaj dum nokt’
ni portas ŝarĝon, pezan kiel rok’…
Trenante, lace portas ni sur dorsoj
la ŝarĝon de kvereloj kaj rimorsoj,
de longaj frostoj kaj esperoj vantaj,
de amikecoj fluaj kaj konstantaj,
de forpasintaj jaroj aventurojn,
de ies man’ kaj lipoj mildajn spurojn…
Do tiel ĉi. Sed ne pri tio temas!
Kutima ŝarĝo nin ne forte premas…
Krom tiu ŝarĝo, vere nur imaga,
ni portas pezon de danĝero plaga.
Po dudek tunojn portas ĉiuj ni!..
Ĉu vi ne scias fakton tiun ĉi?
Por vi agrablas vivo sen sufer’.
Sed intertempe sur malgranda Ter’
preparis oni tian municion –
pri ĝia kvant’ eĉ di’ ne havas scion!..
(Plulegu)

Robert Roĵdestvenskij
LACIĜO

La teron venis laco, neevitebla sufer’!..
Laciĝis naski soldatojn patrinoj de nia ter’!
Laciĝis ludkarte aŭguri, esperi en vana mistik’…
Bataluniformon kudri laciĝis vestofabrik’!
Al morta batalo flugi laciĝis potenca jet’!
Portadi tankojn surdorse laciĝis arbara vojet’!..
Laciĝo planedon katenas, sed mankas temp’ por ripoz’.
Eĉ maro apenaŭ tenas militajn ŝipojn dum kroz’!
Saporon de fera plago ne povas ĝi senti plu,
kaj kaŝi la submarinojn profunde en akva blu’!..
Laciĝis pro tondroj ĉielo, la tero nun lacas ĝis sven’ —
anstataŭ urboj — nur celoj situas sur ĝia eben’!..
Dum tiuj longaj jarmiloj eĉ stulta severa metal’
laciĝis esti armiloj por bruska senfina batal’!

(Presita en “Paco”, #6,1988)

El la rusa tradukis Valentin Melnikov